Reeds enige tijd zijn bewoners van het Nieuwe Kerksplein, in het kader van Wijk-op-Groen, doende ‘hun’ plein groener te krijgen. Gisteren, 20 april 2018, schreef het Haarlems Dagblad, over hun inspanningen en ervaringen. Zij houden vol en verdienen onze steun!

Het HD schreef: “”Het is een en al klinker op het Nieuwe Kerksplein in de Vijfhoek. Tot grote ergernis van veel buurtbewoners, die zien veel liever meer groen op deze historische plek. Een werkgroep van wijkbewoners werkt samen met de gemeente aan een nieuwe inrichting van het plein, met een sfeer die Jacob van Campen eeuwen geleden voor ogen had.

Kaal, verlaten, onverzorgd en versteend. Met die woorden omschrijft Herbert van Hasselt de huidige staat van het Nieuwe Kerksplein. Met wijkbewoners Heleen Straesser en Danielle Wempe en landschapsontwerper Saskia van Esser maakt hij deel uit van de werkgroep. Die is opgericht nadat een wijkenquete in 2015 had uitgewezen dat een vergroening van dit binnenstadsbuurtje bij de bewoners boven aan het wensenlijstje staat.

De oud-directeur van de Amsterdamse Oude Kerk heeft zich verdiept in de geschiedenis van het plein en de kerk in de Vijfhoek. ,,In het ruim vijfhonderdjarig bestaan van het Nieuwe Kerksplein heeft deze ruimte veel veranderingen ondergaan. Midden in de Gouden Eeuw ging het stadsbestuur akkoord met de bouw van de kerk (1645-1649) naast de al bestaande toren van Lieven de Key. Toen werd onder meer ook de Nieuwe Kerkstraat als verbinding naar de Grote Houtstraat aangelegd. Opmerkelijk is dat het calvinistische stadsbestuur de opdracht voor de kerk gaf aan de katholieke architect Jacob van Campen.’’

In het ontwerp van Van Campen stond de kerk veel meer in het midden van het nieuwe plein. Hij had zelfs een halfrond plein aan de oostzijde, de zijde van de Grote Houtstraat, ingetekend. Dat is er nooit gekomen, zoals ook de rest van zijn pleinontwerp niet is uitgevoerd. De door hem voorziene bomenrijen zijn ook niet geplant en een rijtje belendende huizen is gesloopt. Daardoor staat de kerk nu weggedrukt in een hoekje van het plein. Van Hasselt: ,,Zo heeft Van Campen het nooit bedoeld.’’

In de afgelopen eeuwen heeft ook dit plein verschillende gezichten gekend, vaak ook groener dan nu, met hagen, gras of bloemperken, stelt Van Esser. Niet alleen de wens van de buurt noopt volgens haar tot een groenere inrichting. ,,De klimaatverandering speelt ook een rol. Zo’n versteend plein vergroot bijvoorbeeld de hittestress. Eén boom in je tuin scheelt al een paar graden.’’ Wempe:,,Een boom is ook goed tegen de CO2-uitstoot. En met al die verharding kan bij hoosbuien het regenwater ook niet goed worden opvangen.’’

In hun enthousiasme had de werkgroep Van Esser in 2016 al verzocht om een eerste ontwerp te maken voor een groener plein. Een ontwerp waarin de wensen van de buurt voor een vriendelijker en romantischer inrichting tot uiting kwamen. Het werd bij een presentatie dan ook enthousiast door de buurt ontvangen. Dankzij onder meer de fleurige bloemenperken, fruitbomen en een rondgang in de vorm van een halfverhard pad. En met aan de randen van het plein nog steeds de parkeerplaatsen. Op termijn, als de wijk helemaal autoluw wordt, kunnen die wat betreft de werkgroep alsnog verdwijnen.

,,Het plein is verpieterd, doe daar wat aan’’, onderstreept Wempe de noodzaak van het buurtinitiatief. ,,Deze eerste protestantse modelkerk van Haarlem staat in de internationale top tien van kerken uit de Gouden Eeuw, mensen uit de hele wereld komen hier naar toe om die te bezichtigen. Maar die toeristen lopen verloren rond op dit plein. Die moet je met een vriendelijke inrichting naar dit plein lokken, het plein moet uitnodigen om de kerk te bezoeken. Ook de kerkgemeenschap ondersteunt ons voorstel, dat staat er welwillend tegenover.’’

Het ontwerp van Van Esser stuitte echter op enkele bezwaren bij de gemeente. Het buurtinitiatief dreigde weg te zakken in een bureaucratisch moeras. Straesser: ,,Het bleek lastig om ons initiatief procedureel goed in te passen bij de gemeente. De spelregels werden door de gemeente ook veranderd. We moesten steeds op een andere plek in het ambtelijk apparaat zijn, we kregen te weinig begeleiding. Na een zoektocht van 2,5 jaar liepen we vast.’’

Met de gemeente wordt nu een nieuwe start gemaakt. Straesser: ,,De gemeente krijgt daarbij een meer sturende rol en stuurt aan op co-creatie. In samenwerking met de buurt moet dat tot een andere inrichting van het plein leiden.’’ Van Esser heeft de eerste voorzichtige schetsen voor een nieuw ontwerp op papier gezet. Nog meer in de geest van Van Campen, wil ze daarover alleen maar kwijt op dit moment, een plein ook waar zijn kerk nog beter tot haar recht moet komen.””